Z Pałacu Topkapı wychodzi się z pewnego rodzaju niedosytem. Wcale nie dlatego, że Pałac nie spełnił naszych oczekiwań, ale dlatego, że chciałoby się wrócić jeszcze na moment, jeszcze trochę pospacerować, jeszcze na chwilę przenieść się do czasów potęgi Imperium Osmańskiego.

Z Pałacu Topkapı wychodzi się  nieco zaszokowanym, zdumionym, nie, bynajmniej, licznymi pielgrzymkami turystów, których nie brakuje nawet poza gorącym sezonem, ale  bogactwem, pięknem i przepychem tego architektonicznego majstersztyku.

 

Pałac Topkapı-jak, gdzie  i kiedy?

 

Pałac Topkapı został wybudowany w latach 1460-1478 na zlecenie Mehmeda II (Zdobywcy Konstantynopola). Przez prawie 400 lat służył jako rezydencja osmańskich sułtanów, był także administracyjnym i edukacyjnym centrum państwa osmańskiego. Na przestrzeni setek lat  był wielokrotnie rozbudowywany przez kolejno panujących władców.

Pałac Topkapı służył jako siedziba sułtanów do połowy XIX wieku kiedy to sułtan Abdulmecid I przeniósł swoją siedzibę do nowo wybudowanego nad Bosforem pałacu Dolmabahçe (o pałacu Dolmabahçe w kolejnym wpisie z serii sułtańskich pałaców). Pomimo przeniesienia siedziby do nowego pałacu, święte relikwie islamu oraz sułtański skarbiec pozostały nadal w Pałacu Topkapı.

W 1924 roku na zlecenie Mustafy Kemal  Atatürka, Pałac Topkapı został przemianowany na muzeum.

 

Pałac Topkapı został wybudowany na szczycie Cyplu Pałacowego (Sarayburnu), w miejscu,  gdzie niegdyś stał bizantyjski akropol. Otaczają go wody morza Marmara, Bosforu oraz Złotego Rogu.

 

Pałac Topkapı to nie jest to jedna monumentalna budowla. Jest to kompleks budynków, ogrodów kiosków i pawilonów zajmujący obszar około 70 hektarów!

W obrębie tej ogromnej powierzchni znajdują się 3 główne bramy: Brama Imperialna (Babı Hümayun), Brama Pozdrowień (Bâbüsselâm), Brama Szczęśliwości (Bâbü’s-saade), cztery dziedzińce, Harem oraz liczne ogrody.

 

Pierwszy Dziedziniec

 

Na pierwszy dziedziniec można wejść przez Bramę Imperialną, która jest głównym wejściem do Pałacu od strony Hagia Sophia i została wybudowana jeszcze za czasów Mehmeda Zdobywcy.

Brama Imperialna, Pałac Topkapi

Pierwszy dziedziniec, zwany również dziedzińcem janczarów lub dziedzińcem militarnym był jedynym ogólnodostępnym miejscem w Pałacu. Dziś również wstęp na pierwszy dziedziniec jest bezpłatny.

To właśnie tutaj znajdują się kasy biletowe.

 

Drugi Dziedziniec

 

Do drugiego dziedzińca prowadzi Brama Pozdrowień zwana również Bramą Środkową (Orta Kapı). To właśnie od tej Bramy zaczyna się zwiedzanie Muzeum.

Brama Pozdrowień została wybudowana za czasów sułtana Mehmeda Zdobywcy. Natomiast dwie wieże zostały dobudowane podczas rządów Sulejmana Wspaniałego (1520-1566).

Co ciekawe tylko sułtan mógł przejechać konno przez Bramę Pozdrowień. Wielki wezyr oraz inni urzędnicy państwowi musieli zsiąść z koni przed wejściem.

Drugi dziedziniec służył jako oficjalna reprezentacja państwa Osmańskiego. To tutaj podejmowane były najważniejsze decyzje państwowe, odbywały się ceremonie intronizacji, świętowanie oficjalnych uroczystości, wypłacanie pensji Janczarom.

Brama Pozdrowień, Pałac Topkapi

Najważniejsze miejsca

 

Kubbealtı, czyli miejsce obrad Dywanu

 

Kubbealtı to jeden z najważniejszych budynków na drugim dziedzińcu. To tutaj rada państwa (Dywan) obradowała cztery razy w tygodniu.  Sułtan zazwyczaj nie uczestniczył osobiście w posiedzeniach Rady, obserwował natomiast zebrania z małego pokoju oddzielonego od miejsca obrad zakratowanym oknem.

Co ciekawe sułtan mógł zasygnalizować kiedy przebieg obrad  miał dobiec końca albo poprzez uderzenie w kratę lub, rzadziej, ustne ogłoszenie zakończenia obrad.

Kubbealtı , miejsce obrad Dywanu, Pałac Topkapi Kubbealtı , miejsce obrad Dywanu, Pałac Topkapi Kubbealtı , miejsce obrad Dywanu, Pałac Topkapi

 

Pałacowe kuchnie

 

Pierwsze kuchnie zostały zbudowane w czasach panowania Mehmeda Zdobywcy i na przestrzeni lat były stosunkowo rozbudowywane w miarę wzrastającej populacji zamieszkującej Pałac.

Kuchnia osmańska była jedną z najbogatszych i najbardziej unikatowych głównie dlatego, że pracownicy kuchni musieli przygotować posiłki ogromnej populacji zamieszkującej pałacowy kompleks. Na początku  XVI wieku w Pałacu Topkapı mieszkało i pracowało około 4000-5000 osób, liczba ta wzrosła w XVII wieku aż do 10000!

Obecnie w pałacowych kuchniach znajdują się wystawy kuchennego sprzętu oraz innych przedmiotów używanych podczas przyrządzania i serwowania potraw. Olbrzymie kotły, ogromne nalewki i łyżki robią niemniejsze wrażenie niż porcelanowe, złote, srebrne  serwisy obiadowe (w kuchni nie można robić zdjęć).

W kuchniach znajduje się również mnóstwo tablic z informacjami dotyczącymi kuchni osmańskiej, przygotowywania i serwowania posiłków, a także ciekawostek na temat historii kawy czy też instrukcji jak przygotować kawę po turecku.

 

Baraki halabardników

 

Halabardnicy (Zülüflü Baltacılar) pełnili  funkcję służby w Pałacu oraz byli także częścią wojskowych oddziałów.

Do ich obowiązków należało między innymi dostarczanie opału do Haremu, noszenie sułtańskiego tronu od i do Bramy Szczęśliwości oraz ochrona członków Dywanu.

Podobno podczas  militarnych kampanii halabardnicy jechali na przodzie armii po to, aby wycinać wszystkie drzewa, które mogłyby utrudniać posuwanie się armii naprzód.

Ich sypialnie znajdują się tuż przed głównym wejściem do Haremu i są jednymi z najstarszych budynków w Pałacu.  Składają się z dwóch pięter, młodsi członkowie zajmowali niższe piętra, z kolei ci z dłuższym stażem mieszkali w górnej części.

Baraki Halabardników, Pałac Topkapi Baraki Halabardników, Pałac Topkapi Pomieszczenia dla halabardników, Pałac Topkapi

Na drugim dziedzińcu mieści się również między innymi bogata, imponująca kolekcja zegarów oraz wystawa osmańskich i europejskich zbroi i różnego rodzaju broni (zarówno w sali z kolekcją zegarów jak i broni nie można robić zdjęć).

 

Brama Szczęśliwości

 

Przed Bramą Szczęśliwości ustawiany był sułtański tron podczas ceremonii intronizacyjnych, rozmaitych państwowych uroczystości czy też w czasach buntu kiedy janczarzy byli wpuszczani na drugi dziedziniec by spotkać się z sułtanem.

 

Brama Szczęśliwości została zbudowana za panowania Mehmeda Zdobywcy. Obecnie jej wygląd nieco odbiega od jej oryginalnej konstrukcji, ponieważ w XVIII wieku była nieco przebudowana.

Brama Szczęśliwości, Pałac Topkapi
 

Trzeci Dziedziniec

 

Brama Szczęśliwości prowadzi do wejścia na trzeci dziedziniec, tak zwany Wewnętrzny Pałac (Enderun), czyli do prywatnej rezydencji sułtana.

 

Najważniejsze miejsca

 

Arz Odası, czyli Sala Audiencyjna

 

Sala Audiencyjna była miejscem, gdzie sułtan był informowany o decyzjach podjętych przez radę imperialną. W Sali Audiencyjnej przyjmowani byli również ambasadorzy, religijni uczeni czy też inni państwowi urzędnicy.

Wraz z rozpoczęciem spotkań w Sali Audiencyjnej fontanny znajdujące się wewnątrz oraz przed salą były odkręcane po to, aby szum wody uniemożliwił podsłuchiwanie.

Wejście do Sali Audiencyjnej, Pałac Topkapi
 

Biblioteka sułtana Ahmeda III-architektoniczne cudo Ery Tulipanów (1718-30)

 

Biblioteka została wybudowana na zlecenie sułtana Ahmeda III w 1719 roku i uważana jest za arcydzieło architektury z okresu Ery Tulipanów.

Oświetlenie biblioteki zapewniają dwa rzędy 32 okien. Takie rozmieszczenie stwarza odpowiednie oświetlenie do czytania a jednocześnie chroni przed wilgocią. Wewnętrzne ściany wyłożone są płytkami z Izniku, z kolei liczne rzędy wielobarwnych kwiatów, wazonów z kwiatami zdobiących kopułę są przykładem kolorowego stylu Ery Tulipanów. Geometryczne wzory inkrustowane kością słoniową zdobią drzwi oraz okiennice biblioteki.

Biblioteka sułtana Ahmeda III, Pałac Topkapi Biblioteka sułtana Ahmeda III, Pałac Topkapi Biblioteka sułtana Ahmeda III, Pałac Topkapi

Fontanna, która znajduje się przed budynkiem została również wybudowana na początku XVIII wieku.

Fontanna przed Biblioteką Ahmeda III, Pałac Topkapi
 

Skarbiec Sułtański- najbardziej lśniąca ekspozycja

 

Obiekty w skarbcu były oryginalnie przechowywane w szkatułach, szafkach i były otwierane jedynie podczas wizyty sułtana. Te tradycję złamał sułtan Abdulmecid (1839-61) decydując się na ekspozycję niektórych przedmiotów dla przybywających ambasadorów i innych ważnych osobistości.

Dziś w skarbu sułtańskim można podziwiać najpiękniejsze obiekty wykonane lub ozdobione złotem, srebrem, perłami, diamentami, rubinami, szmaragdami. Imponująca, olśniewająca kolekcja między innymi klejnotów, biżuterii, tronów, figurek zdobionych drogocennymi kamieniami jest zdecydowanie warta czekania w bardzo długiej kolejce.

To właśnie tutaj można podziwiać między innymi 86-karatowy diament (Kaşıkçı Elması), czwarty co do wielkości na świecie,  ozdobiony 49 brylantami wokół. (w Skarbcu również nie można robić zdjęć).

 

Święte Relikwie Islamu

 

Kiedy Osmanowie zdobyli Egipt w 1517 roku płaszcz proroka Mahometa został przekazany Selimowi I przez ostatniego abbasydzkiego kalifa  Mutawakkil III. Od tego momentu wysyłanie świętych relikwii do Stambułu było kontynuowane aż do pierwszej połowy XX wieku.

Wśród najważniejszych relikwii zebranych w tym okresie, które można aktualnie oglądać w Pałacu Topkapı, znajdują się między innymi: wspomniany wcześniej płaszcz, odcisk stopy oraz włosy z brody proroka Mahometa, jego miecz, list napisany przez proroka do przywódcy Koptów,  miecz Dawida, szata Józefa.

Koran (XVI wiek), Pałac Topkapi
 

Sala z portretami osmańskich władców

 

Mehmed Zdobywca był pierwszym sułtanem, który zamówił swój portret. Artyści, którzy malowali sześciu poprzedników Mehmeda albo posiłkowali się historycznymi kronikami aby jak najdokładniej przedstawić władców albo, po prostu,  dali się ponieść wyobraźni.  Większość następców zdobywcy Konstantynopola zdecydowała się zamówić i pozować do portretów. Te portrety wykonane zgodnie ze stylem  miniaturowej tradycji przez artystów pracujących w Pałacu były bardzo realistyczne. Niektóre portrety władców osmańskich były także wykonane przez europejskich malarzy, którzy przy ich tworzeniu bazowali na miniaturach lub też wyobraźni przedstawiając sułtanów w sposób odpowiadający europejskiemu wizerunkowi Osmanów. Niemniej jednak niektórzy europejscy artyści mieli okazję przyjrzeć się osmańskim władcom z bliska co pozwalało im na tworzenie bardziej realistycznych porterów.

36 sułtańskich portretów są najważniejszą częścią kolekcji obrazów prezentowanych w Pałacu Topkapı (niestety fotografowanie w sali portretów również jest zabronione).

 

Harem

 

Harem, Pałac Topkapi

300 pokoi, dziewięć łaźni, dwa meczety, szpital, sala sypialna, pralnia. Dla zwiedzających dostępnych jest jedynie kilkanaście pomieszczeń, ale zdecydowanie warto kupić bilet(do Haremu obowiązuje osobny bilet).

 

Najważniejsze miejsca

 

Dziedziniec Czarnych Eunuchów

 

Zadaniem Eunuchów było pilnowanie wejścia do Haremu, sprawdzenie każdego kto przekraczał bramę oraz upewnienie się, że żadna niepowołana osoba nie przedostała się do środka.

Dziedziniec Czarnych Eunuchów, Harem, Pałac Topkapi

 

Dziedziniec Żon i Dziedziniec Konkubin

 

Dziewczyny zabierane były do Pałacu pomiędzy 5 a 16 rokiem życia. Pobierały nauki w zakresie języka oraz uczyły się etykiety pałacowej.  Większość z nich, po przeszkoleniu, została przydzielona do pracy w pralni, łaźniach, w spiżarniach. Najpiękniejsze i najbardziej inteligentne kobiety pobierały nauki w zakresie czytania pisania, haftowania, muzyki czy tańca.

Konkubiny, które zostały faworytami lub urodziły sułtanowi potomka awansowały do rangi  Kadın Efendi lub do ulubienicy sutłana Haseki Sultan.

 

Nie wszystkie kobiety po przeszkoleniu zostawały w Haremie. Niektóre z nich zostały wydane za mąż i mieszkały poza pałacem.

Apartamenty Żon były miejscem dla kobiet, które urodziły sułtanowi potomka. Pomieszczenia, które zlokalizowane były na niższym poziomie przeznaczone były dla konkubin pracujących jako służba.

Apartamenty zostały wybudowane prawdopodobnie w XVI wieku.

Harem, Pałac Topkapi
 

Komnaty Matki Sułtana (Valide Sultan)

 

Matka sułtana rządziła Haremem, miała władzę nad innymi członkami dynastii oraz znaczący wpływ na relacje pomiędzy sułtanem a jego żonami i dziećmi.  Bywały też okresy w historii Imperium, kiedy matka sułtana w wpływała w dużym stopniu na politykę Imperium Osmańskiego.

Komnata matki sułtana była głównym ośrodkiem życia dynastii osmańskiej oraz Haremu, szczególnie kobiet wyższej rangi.

Apartament matki sułtana zbudowany został w XVI wieku na zlecenie sułtana Murada III dla jego matki Nurbanu Sułtan. Drugie piętro zostało dodane pod koniec XVIII wieku za panowania sułtana Selima III. Apartament matki sułtana udekorowany jest w stylu rokoko z licznymi obrazami krajobrazów.

Apartament matki sułtana, Pałac Topkapi Apartament matki sułtana, Pałac Topkapi łaźnie w Haremie, Pałac Topkapi łaźnie w Haremie, Pałac Topkapi łaźnie w Haremie, Pałac Topkapi
 

Sala Tronowa/Sala Imperialna

 

Miejsce, gdzie rodzina sułtana celebrowała przyjęcia weselne, narodziny, gdzie składała sułtanowi gratulacje z okazji intronizacji lub też przy okazji religijnych świąt. Tron z baldachimem, ogromna kopuła, bogate, kolorowe zdobienia Sali robią piorunujące wrażenie.

Zbudowana po 1585 roku przed architekta Davuda Ağa przeszła na przestrzeni lat wiele zmian i renowacji.

Sala Tronowa/Imperialna, Harem, Pałac Topkapi Sala Tronowa/Imperialna, Harem, Pałac Topkapi Sala Tronowa/Imperialna, Harem, Pałac Topkapi Sala Tronowa/Imperialna, Harem, Pałac Topkapi Sala Tronowa/Imperialna, Harem, Pałac Topkapi
 

Prywatna komnata sułtana Murada III

 

Zaprojektowana w XVI wieku przez słynnego architekta Sinana była zarówno oficjalnym jak i prywatnym pokojem sułtana.

Prywatny pokój sułtana Murada III, Pałac Topkapi
 

Podwójny Pawilon/Apartament Następcy Sułtańskiego Tronu

 

Wybudowany w XVII wieku, ze ścianami ozdobionymi słynnymi płytkami z Izniku służył od początku XVIII wieku jako apartament księcia-następcy sułtańskiego tronu.

Podrówjny Pawilon, Pałac Topkapi

Złota Droga

 

Złota droga jest w Haremie najdłuższym, najstarszym i najważniejszym korytarzem. Biegnie wzdłuż ściany, która oddziela Harem od wewnętrznego dziedzińca Pałacu. Zanim została nazwana złotą drogą w XIX wieku, wcześniej znana była jako długa droga i była używana przez sułtana jako przejście na skróty do Haremu.

Nazwa „złota droga” wywodzi się prawdopodobnie stąd, że kiedy sułtan przechodził tędy w szczególnie ważne dni, obrzucał złotymi monetami konkubiny, które stały wzdłuż drogi.

Złota Droga, Harem, Pałac Topkapi Złota Droga, Harem, Pałac Topkapi
 

Pokoje  Faworyt Sułtana

 

Zadaniem faworyt sułtana było utrzymanie ciągłości dynastii osmańskiej.

Jest to ostatnia sekcja Haremu wybudowana w połowie XVIII wieku.

Dziedziniec Faworyt Sułtana, Pałac Topkapi Dziedziniec Faworyt Sułtana, Pałac Topkapi
 

Czwarty Dziedziniec

 

W tej części Pałacu sułtan spędzał czas kiedy chciał odpocząć od codziennych obowiązków. Znajdują się tutaj liczne pawilony, kioski oraz  tarasy, z których rozciąga się boski widok na Stambuł.

Widok na Bosfor z Pałacu Topkapi Widok na Bosfor z Pałacu Topkapi Widok na Stambuł z Pałacu Topkapi Widok na Złoty Róg z Pałacu Topkapi
 

Najważniejsze miejsca

 

Letni Pawilon-Izba Obrzezania

 

Wybudowany w pierwszej połowie XVII wieku przez sułtana Ibrahima II.

To miejsce,  w którym sułtan spędzał bardzo dużo czasu  w okresie letnim. Jednak  nie służyło ono jedynie jako letni pokój sułtana, tutaj również odbywały się ceremonie obrzezania stąd też pawilon też nazywany jest Izbą Obrzezania.

Izba Obrzezania, Pałac Topkapi
 

Erywań Pawilon

 

Wybudowany w XVII wieku jako upamiętnienie zwycięstwa Murada IV w mieście Erywań. Ten pawilon używany był do przechowywania sułtańskich turbanów oraz do czyszczenia świętych relikwii podczas Ramadanu.

Erywań Pawilon, Pałac Topkapi
 

Bagdad Pawilon

 

Wybudowany w połowie XVII wieku jako upamiętnienie odzyskania Bagdadu przez sułtana Murada IV. Jest to najlepiej zachowany budynek w Pałacu i jest również ostatnim przykładem klasycznej pałacowej architektury.

Bagdad Pawilon, Pałac Topkapi Bagdad Pawilon, Pałac Topkapi Bagdad Pawilon, Pałac Topkapi
 

Altana Itfar

 

Zlokalizowana pomiędzy Pawilonem Bagdad a Izbą Obrzezania, mała altanka z figurką tulipana na dachu, oparta na pozłacanych czterech kolumnach była miejscem,  w którym sułtan spożywał wieczorny posiłek podczas Ramadanu (jeśli Ramadan przypadał na letnie miesiące).

Altana Itfar, Pałac Topkapi
 

Sofa Pawilon

 

Najważniejszym przedmiotem znajdującym się w tym pawilonie jest pozłacany piecyk, który sułtan Mahmud I otrzymał od francuskiego króla Ludwika XV. Sofa Pawilon jest pierwszym przykładem nowego stylu tak zwanego tureckiego rokoko, który miał ogromny wpływ na XVIII wieczną architekturę mieszkaniową.

Sofa Pawilon, Pałac Topkapi Sofa Pawilon, Pałac Topkapi Sofa Pawilon, Pałac Topkapi Sofa Pawilon, Pałac Topkapi
 

Mecidiye Pawilon

 

Został wybudowany dla sułtana Abdulmecida (stąd też nazwa pawilonu). Był to ostatni pawilon wybudowany w Pałacu  dlatego też często nazywany jest Nowym Pawilonem. Jest świetnym przykładem wpływu XIX-wiecznej sztuki europejskiej.

(Niestety gdzieś przepadły mi zdjęcia tego obiektu, ale można obejrzeć budynek na oficjalnej stronie Muzeum)

 

Zwiedzanie Pałacu Topkapı

 

Na zwiedzanie Pałacu Topkapı warto poświęcić cały dzień. Wycieczkę polecam zacząć zaraz po godzinach otwarcia. W godzinach późniejszych będą nie tylko większe tłumy i kolejki, ale też zaczynając zwiedzanie około południa ciężko będzie przejść przez wszystkie dziedzińce i zwiedzić najważniejsze miejsca. Teoretycznie można, ale moim zdaniem dużo stracicie jeśli będziecie jedynie pobieżnie zwiedzać i szybko przemykać pomiędzy budynkami.

Osobiście uważam, że Pałac Topkapı wart jest niejednej wycieczki, niejednego spojrzenia. Sama byłam tam już trzy razy i bardzo chętnie za jakiś czas wybrałabym się tam po raz kolejny.

 

Godziny otwarcia Pałacu Topkapı

 

Muzeum otwarte jest codziennie z wyjątkiem wtorków.

Godziny otwarcia:

Sezon zimowy (2 październik- 1 kwietnia):

09:00-16:45

Sezon letni (2 kwietnia- 1 październik)

09:00-18:45

Cena biletu: 70TL(na oficjalnej stronie Muzeum podana jest cena 60TL, ale podczas mojej wizyty w marcu 2019 płaciłam 70TL)

Harem: 35TL (do Haremu należy wykpić osobny bilet).

 

Jeżeli spodobał Ci się ten wpis, polub malvibee na Facebooku aby być na bieżąco z kolejnymi postami na blogu.

 

Bibliografia:

Mustafa Birol Ulker (red.), Topkapı Palace Museum Guidebook, Wyd. Anadolu Kültürel Girişimcilik, Istanbul 2017, ISBN: 978-605-5495-28-2

Oficjalna Strona Muzeum:

https://topkapisarayi.gov.tr/en

No Comments

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.